Vallemål

Vi fikk ein tekst skrive på Vallemål, ei dialekt vi finn markert her på kartet. Valle ligg i Setesdal, i Aust-Agder, men deira dialekt skil seg veldig ut fra andre dialekter, i hvertfall etter mi mening. Dialekta har særpreg og kan vere vanskeleg å forstå.

Her er teksten normalisert frå Vallemål.

Maten er ikkje så viktig når ein først er mett og har nok, men først ein er svolten og ikkje har matbiten, da er han det viktigaste i verda for oss. No går vi til butikken og møter stappfulle hyller. Dei fleste tenkjer ikkje på kven som har skaffa maten, kor mykje arbeid og innsatsfaktorar det krevst.

Men vi skal ikkje langt tilbake i tida før alle mann skaffa maten sjølv, i alle fall på bygda. Og da var hausten avgjerande for den lange vinteren. Kvardagsmaten var brød og graut, graut og brød. Men til jul hadde dei noko godt og spesielt til mat. Og da var det mange som reiste til fjellet for å fange fisk, dersom dei då ikkje hadde vore i bekken og fanga fisk.

Julefisken skulle helst vere stor og raud, og kome frå høgfjella. Før jul hadde folk truleg god tid og kunne vere borte nokre dagar. Husa var kalde og dagane stutte, så ein måtte kle seg godt og tulle seg inn med ullteppe og skinnfellar eller sengeteppe om nettene. Med eld som flakka på tømmerveggane, vart det fortalt mang ei soge dei lange kveldane.

Kjenneteikn

ll-->dd eksempel: stappfudde- stappfulle

hva-->kv ”hver”à førr’ell kvær, kvendagsmaten

Kjønnsbøyde taleord

Mi: men mi sku ’kji så langt ti’bakers

Høytone: Åkkå

Sterke verb i presens: kjem’e, søv’e

Tungespiss r (hørt)

e-infinitiv: å heve

bygdaàbygdo-bygdi

nektingsord: inkji

Bruk av dativ: frå norrøn

Bruk av dativ: frå norrøn –> eg reiser inni bilen, eg site i bilæ

På gåttæ

Ein proposisjon som styrer vallemål er på, døme: då laut an på hågheian. Vanlig bestemt form (nynorsk) er eg er på Hågheia. Men de har altså en n, som er gammel av kasusform.